Interview met Amir Sabra & Ata Khatab

De oorspronkelijke voorstelling ‘Badke’ ontstond in 2013 uit een ontmoeting tussen de traditionele dabke en hedendaagse bewegingstalen. Wat wilden jullie met ‘Badke(remix)’ behouden van die eerste versie? Of wilden jullie net zaken veranderen? 
 
Ata Khatab: “De oorspronkelijke ‘Badke’ was op zich al een krachtig gebaar. De voorstelling stelde het idee in vraag dat dabke een vaststaande folkloristische vorm is. Ze benaderde de dans als een levende praktijk die kan veranderen. Met ‘Badke(remix)’ wilden we die kritische en experimentele geest behouden. Wat veranderd is, is de historische context.  
De wereld is veranderd, Palestina is veranderd en wij zijn veranderd.  
In plaats van de oorspronkelijke voorstelling opnieuw te creëren, wilden we haar in dialoog brengen met het heden. We stelden ons ook de vraag wat de dabke vandaag betekent, na meer dan tien jaar van politieke omwentelingen, maatschappelijke veranderingen en persoonlijke ervaringen.” 
 
Amir Sabra: “We wilden vooral die ontmoeting tussen het hedendaagse en de tradities behouden, en nagaan hoe de dabke er vandaag uitziet. Toen we aan de remix begonnen, merkten we dat we geconfronteerd werden met de zeer sterke structuur van de voorstelling ‘Badke. Die verdedigde zichzelf. Hoewel we van plan waren die te veranderen, bood ze weerstand. Uiteindelijk behielden we de structuur. De verhouding tussen licht en donker speelt een belangrijke rol in het werk.” 
 
“De dans zelf hebben we helemaal opnieuw bedacht. We gaven de nieuwe dansers de ruimte om eigen dansmateriaal te creëren. Daarin konden ze uitdrukken hoe zij de Palestijnse dans vandaag zien.” 
 
Ata, je maakte als danser deel uit van de oorspronkelijke ‘Badke’ en keert nu terug als medemaker. Hoe voelt het om na al die jaren vanuit een andere positie opnieuw met deze voorstelling aan de slag te gaan?  
 
Ata: “Het is een ingrijpende ervaring om vanuit de positie van medemaker naar ‘Badke(remix)’ terug te keren en niet als uitvoerder. Als danser lag mijn focus vooral op het belichamen van het werk. Vandaag stel ik mezelf andere vragen, over verantwoordelijkheid, betekenis, het werkproces en de context. Ik zie duidelijker dat artistiek werk niet alleen draait om het maken van voorstellingen, maar ook om het creëren van ruimtes waarin mensen samen kunnen nadenken, zich dingen kunnen voorstellen en zichzelf kunnen ontwikkelen. De voorstelling voelt anders aan omdat ik veranderd ben, en omdat ook de werkelijkheid om ons heen veranderd is.” 
 
In ‘Badke(remix)’ verschijnt de dabke niet als een vaststaande of ‘museale’ traditie, maar als iets levends dat voortdurend evolueert. Wanneer wordt traditie een ruimte voor vrijheid en vernieuwing, en wanneer wordt ze net beperkend? 
 
Ata: “Traditie wordt een ruimte voor vrijheid wanneer we haar benaderen als een levend proces en niet als een afgewerkt product. Ons doel is niet om folklore als een museumstuk te bewaren. Wat ons interesseert, is de creatieve kracht waaruit die folklore oorspronkelijk is ontstaan.”  
 
“Elke generatie erft tradities, maar geeft er ook een nieuwe vorm aan. Dat doet ze in overeenstemming met haar eigen werkelijkheid en verlangens. Tradities worden beperkend wanneer ze worden bevroren en losgekoppeld raken van het leven.  
Voor ons betekent respect voor traditie dat we haar de ruimte geven om zich verder te ontwikkelen.” 
 
Amir: “Voor mij wordt traditie een ruimte voor vrijheid wanneer ik er mezelf beter door kan leren kennen. Dat ervaar ik het duidelijkst bij traditionele dans. Mijn lichaam herkent iets heel vertrouwds in de dabke. Het is alsof de dans herinneringen en manieren van zijn in zich draagt die me verbinden met anderen en met een geschiedenis die groter is dan ikzelf. In die zin is traditie geen beperking, maar een vertrekpunt van waaruit ik kan onderzoeken wie ik ben.” 
 
“Tegelijkertijd geloof ik dat je als individu iets unieks kan bijdragen aan de traditie die je erft.  
Een levende traditie wordt niet simpelweg herhaald; ze wordt vernieuwd en uitgebreid door de mensen die haar beoefenen.  
Wanneer traditie ruimte biedt aan dat proces, wordt ze een plek voor creativiteit, participatie en vrijheid.” 
 
“Traditie wordt beperkend wanneer mensen worden uitgesloten van de mogelijkheid om haar mee vorm te geven, en wanneer identiteit wordt beschouwd als iets vaststaands en afgesloten. In zulke gevallen wordt elke afwijking, herinterpretatie of persoonlijke bijdrage gezien als een bedreiging, en niet als een onderdeel van de traditie die voortdurend in beweging is. Wanneer traditie niet langer draait om het creëren van betekenis, maar alleen nog om het bewaken van grenzen, houdt ze op een ruimte voor vrijheid te zijn en wordt ze een ruimte van beperkingen.” 
 
De voorstelling brengt feestvreugde, bruiloften en collectief plezier samen met de geluiden van oorlog: sirenes, drones en huilende kinderen. Hoe laten jullie plezier en geweld naast elkaar bestaan zonder dat de ene werkelijkheid de andere uitwist? 
 
Ata: “Voor Palestijnen zijn feestvreugde en geweld geen gescheiden werkelijkheden. Ze bestaan vaak op hetzelfde moment naast elkaar. Er vinden bruiloften plaats tijdens oorlogen. Mensen blijven zingen, dansen en verliefd worden, ondanks het verlies en de onzekerheid. We hoefden die elementen niet kunstmatig met elkaar te combineren, omdat ze in ons dagelijks leven sowieso al naast elkaar bestaan.”  
 
“De uitdaging was om een ruimte te creëren waarin vreugde en geweld elkaar niet tenietdoen. In plaats daarvan tonen ze samen de complexiteit en tegenstrijdigheden van het leven onder langdurige bezetting en in een conflictsituatie.” 
 
Amir: “Bekijk je de voorstelling als geheel, dan neemt vreugde het grootste deel van de tijd in beslag. Gedurende zeventig minuten zijn we getuige van een bruiloftsfeest, met al het dansen, het samenzijn en de collectieve energie die daarbij horen.  
Toch duiken er verspreid over de voorstelling enkele intense momenten op, als scheuren of korte onderbrekingen.  
Daardoor word je een andere toestand gewaar, die we als geweld of onderliggende spanning zouden kunnen omschrijven. Maar dat geweld overschaduwt de vreugde niet en bepaalt evenmin de voorstelling als geheel.” 
 
“Ik denk dat de voorstelling erin slaagt die twee toestanden naast elkaar te laten bestaan. Normaal gesproken zouden we verwachten dat geweld de vreugde onderbreekt of er een einde aan maakt. De kracht van dit werk ligt echter in het vasthouden aan de continuïteit. Het geweld vormt geen volledige breuk met het feest, maar komt eruit voort en staat er tegelijkertijd naast terwijl het dansen, het samenzijn en het gevoel van vreugde doorgaan. Zo blijft de vreugde bestaan, ondanks de aanwezigheid van geweld.” 
 
De Palestijnse identiteit wordt vaak voorgesteld als iets eenvormigs en homogeen. ‘Badke(remix)’ legt echter interne verschillen, maatschappelijke spanningen, uiteenlopende sociale achtergronden en tegenstrijdige verlangens bloot. Vonden jullie het belangrijk om dat beeld te nuanceren en die interne tegenstellingen zichtbaar te maken? 
 
Ata: “Het was voor ons heel belangrijk om voorbij de vereenvoudigde voorstelling van de Palestijnse identiteit te gaan. Palestina heeft niet één verhaal, één sociale klasse, één politieke overtuiging of één maatschappelijke ervaring. Zoals in elke samenleving zijn er spanningen, tegenstrijdigheden, ambities en meningsverschillen. Wij geloven dat het tonen van die complexiteit de identiteit niet verzwakt. Integendeel: ze maakt haar menselijker, waarachtiger en uiteindelijk sterker.” 
 
Amir: “We wilden juist een verbindend gevoel van Palestijnse identiteit bevestigen. Tegelijkertijd laten de tegenstrijdigheden en verschillende lagen in het werk zien hoe complex die identiteit is. Daarmee verzetten we ons tegen de neiging om de Palestijnse identiteit uitsluitend te definiëren vanuit de verhouding tot de ander, alsof ze alleen in relatie tot die ander betekenis krijgt.  
Voor ons is de Palestijnse identiteit een zelfstandige en verbindende identiteit. Ze is tegelijk complex, gelaagd en rijk aan interne diversiteit.” 
 
Doorheen de voorstelling voelt dans aan als een daad van verzet, maar niet op een simplistische manier of als een slogan. Wat betekent het voor jullie om onder bezetting te dansen?  
 
Ata: “Dansen onder bezetting is alleen een daad van verzet in de gebruikelijke betekenis van het woord. Het is ook een daad van bestaan. Een bezetter probeert controle uit te oefenen over beweging, ruimte, tijd en verbeelding. Dans eigent zich dat alles opnieuw toe.  
Door te dansen wordt het lichaam een plek waar mensen zelf kunnen handelen, in plaats van een plek waarover controle wordt uitgeoefend.  
Via dans kan je vrijheid ervaren en als het ware kan oefenen, zelfs wanneer die vrijheid je politiek wordt ontzegd. In die zin is dans niet alleen verzet. Het is ook overleven, iets nieuws creëren en het leven bevestigen.” 
 
“We will dance until we drop” (“We blijven dansen tot we erbij neervallen”) weerklinkt sterk doorheen de voorstelling. Wat betekent die uitspraak in de context van de aanhoudende oorlog en bezetting? 
 
Ata: “Het is geen optimistische slogan. Wel is het een uitdrukking van onze kwetsbaarheid én onze volharding. Ondanks de uitputting, het verdriet en de onzekerheid blijven we samenkomen, bewegen en samen dingen creëren.  
Dans wordt een manier om het leven op te eisen. Niet omdat het leven gemakkelijk is, maar juist omdat het moeilijk is. 
Samen dansen toont dat we nog altijd in staat zijn om vreugde te ervaren, ons dingen voor te stellen en samen aanwezig te zijn.” 
 
Originele tekst: © LaGeste 

De jury van het TheaterFestival 2026 (Brussel) selecteerde ‘Badke(remix)’ als een van de meest belangwekkende voorstellingen van het voorbije seizoen. Ook het Nederlands Theater Festival 2026 (Amsterdam) selecteerde de voorstelling als een van de beste van het afgelopen seizoen.