Je brengt verschillende werken samen in één expo. Hoe gaat dat juist in zijn werk? 

Thomas Verstraeten: “Mijn praktijk bestaat voor het grootste deel uit groots opgezette performances met de stad als voedingsbodem of inspiratiebron. Vaak neemt er een grote groep stedelingen aan deel. Eind december bracht ik ‘Symphony for a hundred citizens and a traffic light’ in DE SINGEL, een grote symfonie van alledaagse stedelijke geluiden. Die creëerde ik samen met componiste Heleen Van Haegenborgh. Voor de tentoonstelling zal ik de symfonie herwerken tot een video-installatie. Door te werken over de grenzen van verschillende kunstdisciplines heen, kan je misschien nieuwe betekenissen naar boven halen. Eigenlijk maak je zo een werk voor een tweede keer.”  

“Met de symfonie als begin- en eindpunt verzamelde ik enkele werken voor de expo. Het resultaat is een combinatie van oudere werken en nieuwe installaties. Het narratief begint zeer lokaal in mijn eigen straat, met ‘Familiestraat’. Van daaruit ga ik naar de wijk met ‘Seefhoek Series’ en op uitstap naar Wenen met ‘Inselliebe’. Uiteindelijk kom ik met de symfonie uit bij de hele stad en bij de wereld.”  

“De tentoonstelling haalt alledaagse, vaak onzichtbare, stedelijke gebeurtenissen, verhalen, poëzie en beelden naar boven. Daarnaast probeert ze de relatie bloot te leggen tussen de performance, de video en het decor, waarvan delen in de expo zitten.” 

Hoe vertaal je ‘Symphony for hundred citizens and a traffic light’ als combinatie van beeld en geluid naar de expo?  

(toont een maquette) “Kijk, we filmden allemaal portretten van de verschillende deelnemers. Zo krijg je een montage van schilderachtige beelden van mensen in een auto of een ambulance, een kindje op een schommel, de pastoor bij zijn kerkklok, de vrouw met de chihuahua. Die kleine portretten hercomponeren we in een three channel video-installatie. Drie beelden projecteren we naast elkaar en zo krijg je een hernieuwd blikkenspel. Alle beelden gaan met elkaar in dialoog. We blijven wel de partituur volgen, maar we vertellen het verhaal opnieuw. Het is een suggestieve installatie waarbij je als toeschouwer veel puzzelstukken zelf nog moet leggen.” 

Wat is voor jou het onzichtbare van de stad?  

“Ik ontdekte de prachtige verhalenbundel ‘De onzichtbare steden’ van Italo Calvino. Daarin brengt Marco Polo bij de keizer Kublai Khan verslag uit van zijn reizen. Hij beschrijft verschillende steden, maar uiteindelijk kom je er als lezer achter dat hij het eigenlijk maar over één stad heeft en dat is Venetië. Calvino stelt dat in dezelfde stad oneindig veel verschillende onzichtbare steden huizen. Dat vind ik een mooie gedachte. Mijn werk, zeker het werk in deze expo, focust op het gewone, op het alledaagse leven dat je met de stad associeert. Het zijn de dingen die niet per se opvallen. Net dat onopvallende en banale probeer ik naar de oppervlakte te brengen.”  

 “Deze laag stedelijkheid blijft weg van de grote gebeurtenissen die de voorpagina's van de kranten sieren. Van wat veel mensen als iets heel vanzelfsprekends percipiëren, probeer ik iets ongewoons te maken. Ik leg ook de focus op mensen die onzichtbaar blijven. De straatvegers krijgen bij mij bijvoorbeeld vaak een grote rol. Zij spelen een prachtige rol in onze steden.”  

Met ‘Familiestraat’ en ‘Seefhoek Series’ breng je de Antwerpse wijk Seefhoek naar de Warande. Zit er ook Seefhoek in Turnhout? 

“Zeker wel. Er zit Seefhoek in elke stad. Wat de Seefhoek bijzonder maakt, is dat het een wijk van aankomst is. Al van zijn ontstaan aan het eind negentiende eeuw komen er mensen toe. Toen was het een arbeiderswijk voor mensen die in de haven kwamen werken, vooral uit de Kempen en uit Zuid-Nederland. Vandaag is het nog steeds een aankomstwijk, 50% van de mensen die er komt wonen, verhuist binnen een jaar. Dat brengt natuurlijk een aantal problemen met zich mee, rond verantwoordelijkheid of gebruik van de publieke ruimte. Maar tegelijkertijd zorgt dat voor een ongelooflijke dynamiek, voor een levenskracht, voor poëzie. In elke straat gebeurt iets bijzonders. Als theatermaker en kunstenaar is de Seefhoek een continue bron van inspiratie en verbeelding.”  

“Dit soort plekken heb je in elke stad. Ook in Turnhout zijn die er, al zijn ze misschien niet zo groot of zo uitgebreid als de Seefhoek. Ook in Turnhout komen mensen toe, ook hier is er verloop, ook hier brengt dat een zekere samenlevingsproblematiek met zich mee. Maar ook in Turnhout ontstaat daardoor een bepaalde dynamiek. Wandel maar eens door de De Merodelei. Steden lijken vaak heel erg op elkaar, alleen de schaal verschilt.” 

Je noemde de stad daarnet een interessante voedingsbodem voor jouw werk. Waarom vind je dat? 

“De connectie tussen het lokale en het globale komt bij uitstek naar boven in de stad. Die dynamiek zorgt voor een voortdurende verandering. Neem nu de Handelsstraat, de winkelstraat van de Seefhoek. Die straat begrijpen is de wereld begrijpen. Enkele jaren geleden doken de eerste Syrische restaurants en cafés op. Nu opent het eerste Palestijnse restaurant zijn deuren. Die straat heeft de vinger aan de pols met de tijd en met wat er in de wereld gebeurt.” 

“Meer dan tweeduizend jaar geleden prees Aristoteles de hyperdiverse stad. Hij schreef ooit dat er vanuit de monocultuur geen polis tot stand kan komen. Volgens hem heb je diversiteit en verschillende culturen nodig om een goed draaiende polis tot stand te brengen. Zo komen er nieuwe gedachten, zienswijzen, culinaire tradities en ambachten binnen. Ook vandaag gaat dat nog op, vind ik. De stad is het laboratorium van de wereld, meer dan de helft van de wereldbevolking woont in steden. In de steden komen de grote uitdagingen van onze tijd, zoals klimaatverandering, ongelijkheid en migratie, voor het eerst tot uiting.”  

‘Een onzichtbare stad’ is deel van STRAAT. Wat vind je ervan dat een cultuurhuis als de Warande de straat in al haar vormen naar binnen haalt? 

“Dat vind ik alleen maar goed. Het past natuurlijk helemaal bij de dingen waar ik zelf mee bezig ben. Wat ik sowieso heel bijzonder vind, is dat de Warande het lokale aan het globale paart. Mette Ingvartsen komt met ‘Skatepark’, maar tegelijkertijd worden daar ook lokale skaters bij betrokken.” 

“Het thema is superinteressant. Wat is de straat eigenlijk? Ze is een transitzone om van punt A naar punt B te gaan, haast een niemandsland. De straat is van niemand en van iedereen. We vergeten vaak dat de publieke ruimte ons allen toebehoort, ook al hebben we het beheer uitbesteed aan een overheid. Wij kunnen die plek naar believen zelf invullen. Tijdens de pandemie werd er in mijn straat getennist, gevoetbald en verstoppertje gespeeld. Plots werd de straat een speelterrein. Als gedeelde publieke ruimte kan de straat voortdurend van functie veranderen.” 

“Elke ochtend kruis ik voor mijn deur hetzelfde gezin op exact hetzelfde moment. We kennen elkaar helemaal niet, maar intussen knikken wij naar elkaar en zeggen we hallo. Zo creëer je een vorm van gezamenlijkheid. We zien elkaar van mens tot mens. In een straat heb je niet voor elkaar gekozen. Je vormt toevallig een gemeenschap, maar als buren heb je wel een soort verstandhouding. De gewone, soms banale gesprekjes vind ik echt van wezenlijk belang voor het versterken van de gemeenschap. En dat gebeurt allemaal op straat.” 

‘Een onzichtbare stad’ heeft ook een sterk uitgebouwd educatief luik. Wat kunnen we op dat vlak zoal verwachten? 

“Kunst in Zicht organiseert een workshop voor kinderen en scholen rond de interactieve installatie ‘Photobooth’. In een fotostandje kan je jezelf laten fotograferen voor een schilderij van de reële achtergrond. Dat gaat over de vraag waar theater begint en eindigt. Speel je een rol als je in de publieke ruimte komt of ben je gewoon jezelf? Welk beeld heeft de ander van jou?” 

“Verder is er een rondleiding en ook een artist talk. Met een zo breed mogelijk arsenaal aan disciplines, media en uitdrukkingsvormen probeer ik mijn verhaal zo genereus mogelijk te delen met het publiek. Maar daarnaast vind ik het erg belangrijk om het discours van mijn werk bloot te leggen en misschien ook wel het proces te duiden.”  

STRAAT sluit op zondag 21 juni af met een straatfeest dat jij organiseert. Wat kan je daar al over kwijt? 

“Weet je, ik zie mezelf vaak eerder als verkeersregelaar dan als regisseur. Ik probeer verschillende bestaande dynamieken vorm en richting te geven. Met dit straatfeest is dat niet anders zijn. Wat ik bijzonder vind aan een straatfeest, is dat het – net zoals de straat zelf – een feest omwille van zichzelf is. Het is geen verjaardag of nationale feestdag. Er moet niets gevierd worden.” 

“Op 21 juni wil ik het straatfeest in zijn meest archetypische vorm laten plaatsvinden. Dat gaat over eten en drinken, versiering, muziek en spel. En die vier elementen wil ik tot in het meest extreme doordenken. Dat wil ik niet alleen doen, maar samen met het verenigingsleven in Turnhout. Alle verschillende bijdragen maken samen het grote feest. Het straatfeest en de performance vallen samen. Dat is het idee.” 

De tentoonstelling kwam tot stand in coproductie met Toneelhuis, in samenwerking met DE SINGEL, Het Oude Badhuis, detheatermaker, Campo, Creative Europe: Unlock The City!, Vienna Festival (Wiener Festwochen) Free Republic of Vienna en De Nationale Loterij met de steun van de Vlaamse overheid.

Oproep: bouw mee aan het straatfeest 

Op zondag 21 juni sluiten we het STRAAT-programma af met een groots straatfeest voor de hele stad. Dat doen we samen met ‘Thuis in Turnhout’. Thomas Verstraeten tekent voor de regie en scenografie. Samen met lokale verenigingen en bewoners creëert hij een participatief totaalfeest waarin de straat zelf het decor wordt. Muziek, eten, rituelen en ontmoeting komen samen in een feestelijk, verbindend moment vol verrassingen voor iedereen!  

i.s.m. Stad Turnhout en tal van inwoners, verenigingen en organisaties.  

Wil jij graag meedoen? Heb je nog vragen? Laat dan van je horen via 014 41 94 94 of info@warande.be